Metale szlachetne – srebro, złoto i platyna w jubilerstwie

Srebro

Srebro – klasyczny metal szlachetny o jasnym połysku

Srebro jest metalem srebrzystobiałym, połyskliwym i łatwym w obróbce oraz polerowaniu. W czasach starożytnych było bardzo drogocenne, odgrywało też ważną rolę w prawodawstwie judaizmu. Po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba cena srebra spadła z powodu odkrycia tam wielkiej jego ilości, jednak nadal odgrywa ogromną rolę w jubilerstwie ze względu na swój piękny wygląd.

W starożytnej Grecji Hipokrates, nazywany „Ojcem Medycyny”, nauczał, iż srebro ma właściwości lecznicze i pomaga w gojeniu ran. Amerykańscy pionierzy wrzucali srebrny dolar do mleka, żeby lepiej przechować je bez chłodzenia.

Dziś srebro jest jednym z najczęściej wykorzystywanych metali szlachetnych w biżuterii. Wykonuje się z niego między innymi pierścionki, kolczyki, łańcuszki, bransoletki, zawieszki, medaliki, dewocjonalia oraz przedmioty ozdobne.

Dlaczego srebro w biżuterii występuje jako stop?

Ponieważ czyste srebro jest materiałem bardzo miękkim, biżuterię, monety i przedmioty użytkowe wytwarza się ze stopów srebra z niewielką ilością innych metali, na przykład miedzi. W ten sposób nadaje się srebru wytrzymałość, zachowując jego oryginalny wygląd.

Najpopularniejszym stopem stosowanym w jubilerstwie jest srebro próby 925, znane również jako sterling silver. Oznacza ono, że w stopie znajduje się 92,5% czystego srebra, a pozostałą część stanowią inne metale poprawiające właściwości użytkowe wyrobu.

Standardowe próby srebra

• próba 999 – zawiera 99,9% czystego srebra,
• próba 925 – zawiera 92,5% czystego srebra, znana jako sterling silver,
• próba 875 – zawiera 87,5% czystego srebra,
• próba 830 – zawiera 83% czystego srebra,
• próba 800 – zawiera 80% czystego srebra.

Srebro w biżuterii – zalety

Srebrna biżuteria jest chętnie wybierana zarówno na co dzień, jak i na prezent. Jej największą zaletą jest uniwersalny wygląd. Srebro dobrze komponuje się z cyrkoniami, kamieniami naturalnymi, perłami, bursztynem, onyksem, markazytami oraz emalią.

Srebro można również pozłacać, rodować lub oksydować. Dzięki temu ten sam metal może przyjmować różne efekty wizualne: jasny połysk, ciemniejsze antyczne wykończenie albo odcień przypominający złoto.

Polskie cechy probiercze srebra - próby srebra 999, 925, 875, 830 i 800
Polskie cechy probiercze potwierdzają zawartość srebra w wyrobie jubilerskij.

Złoto

Złoto – najbardziej rozpoznawalny metal szlachetny

W starożytnym Egipcie wydobywano ogromne ilości tego kruszcu, który zarezerwowany był dla boskich władców. Stamtąd złoto wędrowało do innych krajów, gdzie stało się środkiem monetarnym. Poszukiwanie złóż złota było bardzo ważnym motorem ekspansji terytorialnej Imperium Rzymskiego, a także europejskiej eksploracji Ameryki.

Złoto od tysięcy lat uznawane jest za symbol bogactwa, trwałości i prestiżu. Do dziś pozostaje jednym z najważniejszych metali inwestycyjnych, a jednocześnie jest podstawowym materiałem w produkcji wysokiej jakości biżuterii.

Czyste złoto a złoto jubilerskie

Czyste złoto używane jest dziś głównie w sztabkach jako inwestycja i rezerwy krajowe. Ponieważ metal ten jest zbyt miękki na potrzeby produkcji, powszechne w użyciu są stopy złota z innymi metalami, takimi jak srebro lub miedź. Stopy złota obniżają też jego cenę, podnosząc jego przystępność.

Dzięki stopom złoto może występować w różnych kolorach. W jubilerstwie spotyka się przede wszystkim żółte złoto, białe złoto oraz różowe złoto. Kolor zależy od rodzaju i proporcji metali dodanych do stopu.

Karaty i próby złota – co oznaczają?

Zawartość złota w stopie określamy na dwa sposoby: za pomocą karatów lub poprzez procentowe określenie zawartości w stopie. Czyste złoto określane jest jako złoto 24-karatowe. Każdy karat odpowiada około 4,167% zawartości czystego złota, a więc złoto 14-karatowe to około 58,5% czystego złota. W większości krajów, oprócz USA, 14 karatom odpowiada standardowa próba 585.

Standardowe próby złota

• 24 K = próba 999 – zawiera 99,9% czystego złota,
• 23 K = próba 960,
• 18 K = próba 750 – zawiera 75% czystego złota,
• 14 K = próba 585 – zawiera 58,5% czystego złota,
• 12 K = próba 500 – zawiera 50% czystego złota,
• 9 K = próba 375,
• 8 K = próba 333 – zawiera 33,3% czystego złota.

Złoto próby 585 i 333 w biżuterii

W Polsce bardzo często spotyka się złoto próby 585 oraz 333. Złoto 585 jest cenione za wysoką zawartość złota, trwałość oraz elegancki wygląd. Jest często wybierane na pierścionki zaręczynowe, obrączki, kolczyki, łańcuszki i zawieszki.

Złoto 333 zawiera mniej czystego złota, dzięki czemu biżuteria może być bardziej przystępna cenowo. Tego typu wyroby są popularne w codziennej biżuterii, prezentach i modelach, w których ważne jest połączenie estetyki z atrakcyjną ceną.

Polskie cechy probiercze - złota - próby złota 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333
Polskie cechy probiercze złota informują o próbie stopu i potwierdzają zawartość złota w wyrobie jubilerskim.

Platyna

Platyna – luksusowy metal szlachetny

Nazwa platyny pochodzi od hiszpańskiego słowa „platina”, czyli „sreberko”, i wiąże się z lekceważącym podejściem do tego metalu, który aż do XIX wieku uważany był za bezwartościowy i służył oszustom do fałszowania srebra. Choć przez wieki służyła do dekoracji, naukowo odkryto ją dopiero w XVIII wieku w Kolumbii.

Platyna jest metalem rzadkim i niepokrywającym się patyną w taki sposób jak srebro. Obecnie jest bardzo droga i ceniona, szczególnie w biżuterii luksusowej, pierścionkach zaręczynowych oraz obrączkach.

Platyna w jubilerstwie

Ponieważ platyna jest metalem dość miękkim, do produkcji biżuterii i innych przedmiotów stosowane są stopy platyny z innymi metalami, na przykład niklem, irydem, rutenem lub palladem. Takie połączenie poprawia właściwości użytkowe wyrobu i zwiększa jego trwałość.

Naturalnie jasny, chłodny kolor platyny doskonale podkreśla blask diamentów i innych kamieni szlachetnych. Platyna jest również metalem cięższym od złota, dlatego wyroby wykonane z platyny mają często bardziej masywny i luksusowy charakter.

Standardowe próby platyny

• próba 999 – zawiera 99,9% czystej platyny,
• próba 950 – zawiera 95% czystej platyny,
• próba 850 – zawiera 85% czystej platyny.

Polskie cechy probiercze platyny - próby platyny 999, 950 i 850
Polskie cechy probiercze platyny potwierdzają próbę metalu i zawartość platyny w wyrobie jubilerskim.

Co oznacza próba metalu szlachetnego?

Próba metalu szlachetnego to informacja o tym, ile czystego metalu znajduje się w stopie. Przykładowo, próba złota 585 oznacza, że w 1000 częściach stopu znajduje się 585 części czystego złota. Analogicznie srebro próby 925 zawiera 925 części czystego srebra na 1000 części stopu.

Na biżuterii próba może być oznaczona w postaci wybitej liczby, cechy probierczej albo oznaczenia producenta. W przypadku wyrobów jubilerskich oznaczenia te pomagają klientowi ocenić jakość i rodzaj użytego metalu.

Porównanie metali szlachetnych w biżuterii

Jak dbać o biżuterię z metali szlachetnych?

Biżuteria z metali szlachetnych jest trwała, ale wymaga odpowiedniej pielęgnacji. Nawet złoto, srebro i platyna mogą z czasem ulegać zarysowaniom, zabrudzeniom lub utracie połysku. Szczególnie narażone są wyroby noszone codziennie, takie jak obrączki, pierścionki, łańcuszki i bransoletki.

• Zdejmuj biżuterię do prac domowych, sportu, kąpieli i snu.
• Unikaj kontaktu z detergentami, perfumami, kosmetykami i chlorem.
• Przechowuj wyroby osobno, najlepiej w pudełku lub woreczku jubilerskim.
• Regularnie czyść biżuterię miękką ściereczką.
• W przypadku większych zabrudzeń korzystaj z profesjonalnego czyszczenia jubilerskiego.

Srebro może z czasem ciemnieć, co jest naturalnym procesem wynikającym z kontaktu z powietrzem, wilgocią i związkami siarki. Złoto jest bardziej odporne na zmianę koloru, ale również może się rysować. Platyna jest bardzo trwała, lecz także może nabierać delikatnej satynowej powierzchni w wyniku codziennego użytkowania.

Jak wybrać metal szlachetny do biżuterii?

Wybór metalu zależy od budżetu, stylu, przeznaczenia biżuterii i oczekiwań użytkownika. Srebro będzie dobrym wyborem, jeśli szukasz eleganckiej, uniwersalnej i przystępnej cenowo biżuterii na co dzień lub na prezent.

Złoto sprawdzi się przy biżuterii o większej wartości, takiej jak pierścionki zaręczynowe, obrączki, łańcuszki, medaliki, kolczyki i zawieszki. Możliwość wyboru żółtego, białego lub różowego złota pozwala dopasować biżuterię do indywidualnego stylu.

Platyna to wybór premium – szczególnie dla osób, które szukają metalu rzadkiego, luksusowego i bardzo eleganckiego. Najczęściej wybierana jest do obrączek oraz biżuterii z diamentami.